Klasyczny model artes liberales, uformowany już w starożytności, a utrwalony w średniowieczu, obejmował siedem dyscyplin: trivium (gramatykę, retorykę i dialektykę) oraz quadrivium (arytmetykę, geometrię, muzykę i astronomię). Miał za zadanie kształtować krytyczne myślenie oraz zdolności interpretacji i argumentacji. Nie chodziło o to, by przygotowywać do jednego, konkretnego zawodu.
Z wielowiekowej tradycji artes liberales – sztuk wyzwolonych – opartej na idei jedności nauk, wyrasta tożsamość Wydziału „Artes Liberales”. Dziś to miejsce międzydziedzinowych i interdyscyplinarnych badań, gdzie nauki humanistyczne łączą się z tymi z zakresu nauk społecznych.
Od mitologii do rewitalizacji języka
Co sprawiło, że cytat z tragedii Ajschylosa stał się mottem tomu przygód Harry’ego Pottera? Co łączy byczka Fernando z poezją Wergiliusza? Dlaczego Tytus, Romek i A’Tomek udali się do starożytnych Aten? Elementem problemu badawczego stało się poszukiwanie odpowiedzi na takie pytania – o rolę antyku w kształtowaniu tożsamości młodych ludzi. Badania w ramach programu Our Mythical Childhood prowadzi międzynarodowy zespół naukowców. Jeden z owoców programu to baza Our Mythical Childhood Survey. Ponad 1,5 tys. haseł bazy stworzyło 380 badaczy. Licznik wejść użytkowników przekroczył 3,5 mln.
Ciągle żywy jest kod kulturowy, który tworzy mitologia. Łączy pokolenia i spaja współczesne rozmowy. Z jego potencjału czerpie projekt Współcześni Argonauci – mogliście o nim już czytać tutaj:
Europejskie pogranicza, także I Rzeczypospolitej oraz świata śródziemnomorskiego, w tym Intermarium, obszar między morzami, zajmują szczególne miejsce w badaniach nad historią i kulturą Europy. Ten wątek uwypukla sekcja Interkulturowość / Myślenie na pograniczach.
Czy elity odgrywają istotną rolę w kształtowaniu współczesnych społeczeństw? Na badaniach nad elitami i ich przeobrażeniami koncentruje się praca Elitylab, czyli Laboratorium Analiz Transformacji Elit i Inteligencji.
Misją Centrum Zaangażowanych Badań nad Ciągłością Kulturową jest rewitalizacja językowa i kulturowa. W projektach centrum wzięło udział 30 społeczności z 10 krajów na 5 kontynentach – ponad 20 tys. osób. Partnerzy działań to między innymi Łemkowie, Kaszubi, Ślązacy, Wilamowianie i Ukraińcy w Polsce, Hucułowie w Ukrainie, Łatgalczycy w Łotwie, Baskowie i Katalończycy w Hiszpanii, mieszkańcy Kalabrii we Włoszech i Murui-Muina w Kolumbii.
Eklektycznie? Nie, raczej – różnorodnie. Plansze wystawy „Artes Liberales” to wielość spojrzeń i tematów.
Teatr, kino, obraz, edycja
Teatr jako zwierciadło rzeczywistości, narzędzie poznania i model świata – to ujęcia, które opisuje plansza Trzy teatry. Co łączy dawne prosektorium z teatrem anatomicznym? Czy teatralna scena pozwala na „sekcję” świata? Jaki jest związek Szekspira z doświadczeniem pandemii? W tej części ekspozycji – odpowiedzi na te między innymi pytania.
Historia kina polskiego i światowego, polityczny i społeczny kontekst twórczości reżyserów takich jak Krzysztof Kieślowski, Wojciech Jerzy Has, Andrzej Wajda czy Jerzy Skolimowski, kanony filmowe i mechanizmy ich powstawania, to tylko kilka z wątków, które znajdziecie na planszy Film. Między obrazem a znaczeniem. A są jeszcze smaczki. Jak na przykład ten, że film Wojciecha Jerzego Hasa Pamiętniki grzesznika (1985 r.) został zrealizowany przy użyciu tego samego zestawu kamer i obiektywów, których wcześniej Francis Ford Coppola użył przy realizacji Czasu apokalipsy (1979 r.).
Edytorstwo naukowe i humanistyka cyfrowa. Ten „rozdział” opisuje między innymi badania nad spuścizną królewskiego sekretarza i dyplomaty w służbie Jagiellonów Jana Dantyszka.
Techno-humanistyka i medycyna w kulturze
Wystawa dotyka obszarów takich jak techno-humanistyka, tu badacze przyglądają się relacjom technologii z kulturą, czy medycyna w kulturze – medical humanities.
W jakim stopniu technologia przejęła kontrolę nad życiem społecznym, a na ile otwiera nowe możliwości działania? Czy istnieje związek między upowszechnianiem się jakichś zaburzeń a zmianą kulturową? W tych sekcjach – o poszukiwaniach odpowiedzi na te pytania.
Tu nie ma hermetycznych teorii. Pojawiają się za to pytania o kondycję współczesnego człowieka.
Link do wystawy znajdziecie się w prawym górnym rogu naszej strony, jeśli patrzycie w ekran komputera, lub w menu po lewej stronie, jeżeli wpatrujecie się w ekran smartfona. Można też kliknąć tutaj.
A poniżej wybór zdjęć – krótka zapowiedź tego, co prezentuje wirtualna wystawa Wydziału „Artes Liberales” UW.
