Wielki Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman. Odliczanie do startu

Po starcie i odłączeniu od rakiety Roman będzie kierować się do drugiego punktu Lagrange’a Słońce-Ziemia – L2 – czyli w miejsce odległe o ok. 1,5 mln kilometrów od naszej planety (w kierunku przeciwnym do Słońca).

Teleskop, nazwany na cześć dr Nancy Grace Roman, pierwszej głównej astronomki NASA, do niektórych zastosowań będzie sto razy lepszy od Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. A skala całego przedsięwzięcia w świecie nauki wywołuje efekt wow.

Co to znaczy sto razy lepszy?

– Gdy astronomowie chcą powiedzieć, jak dobry jest teleskop, za podstawowy parametr przyjmują wielkość zwierciadła. Rozmiar zwierciadła informuje nas, ile światła dociera do nas od jednego obiektu. Roman ma takie samo zwierciadło jak Hubble. Ale kamera elektroniczna w tym pierwszym ma sto razy więcej pikseli i dzięki temu Roman na raz robi sto zdjęć podobnej klasy, jak jedno, które Hubble robi w tym samym czasie – tłumaczy dr hab. Radosław Poleski z Obserwatorium Astronomicznego UW.

Teleskop ma pomóc naukowcom badać ciemną energię i ciemną materię oraz czarne dziury, odkrywać i opisywać egzoplanety, mapować galaktyki.

– Jest coś fundamentalnego w przestrzeni i czasie, czego jeszcze nie rozumiemy, a Roman został zbudowany, aby to odkryć – podkreślali Amerykanie, tuż przed tym, gdy przystępowali do ostatnich testów.

Przed teleskopem stoją trzy wielkie zadania. Dwa dotyczą obserwacji kosmosu w największych skalach, czyli eksploracji odległych galaktyk i gwiazd supernowych – głównym celem jest tu badanie ciemnej energii i ciemnej materii. Trzecie zadanie to szukanie planet z wykorzystaniem mikrosoczewkowania. A mikrosoczewkowanie grawitacyjne to specjalność naukowców z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Dr hab. Przemysław Mróz oraz dr hab. Radosław Poleski to jedyni polscy naukowcy biorący udział w planowaniu misji teleskopu.

Co więcej, ta misja kosmiczna ma wykonywać obserwacje mikrosoczewkowania w podczerwieni. To ważne, bo podczerwień umożliwi zaglądanie w zakamarki Drogi Mlecznej zupełnie niewidoczne dla naszego oka. Jednym z nich jest skryte za chmurami gazu i pyłu centrum naszej Galaktyki.

Co może być najbardziej zaskakujące w tym, co zobaczy Roman?

– Byłbym zaskoczony, gdyby się okazało (ale to raczej mało prawdopodobne), że we Wszechświecie powszechnie występują planety podwójne. To jest układ, w którym zamiast planety z księżycem, mamy dwa ciała o podobnej masie, które krążą wokół środka masy, i ten cały układ krąży wokół  gwiazdy. Byłbym też zaskoczony, gdyby się okazało, że jest dużo egzoksiężyców – mówi astronom z UW.

Egzoksiężyc to naturalny satelita krążący po orbicie wokół planety pozasłonecznej.

A jakie odkrycie teleskopu Roman byłoby największym marzeniem astronoma?

– W dziedzinie planet to byłoby dokładne określenie, jak często występują planety o masach podobnych do Ziemi, na orbitach podobnych do orbity Ziemi, wokół gwiazd podobnych do Słońca. A z kosmologii, to wyjaśnienie ciemniej materii, ciemnej energii oraz ile dokładnie wynosi stała Hubble’a (współczynnik określający tempo rozszerzania się Wszechświata; określa prędkość, z jaką galaktyki oddalają się od siebie w zależności od wzajemnej odległości – przyp. red.) i dlaczego obecnie dwie różne metody pomiaru dają różne wyniki – wylicza prof. Poleski.

Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman ma pomóc nam rozwiązać niektóre z najtrudniejszych zagadek astrofizyki, na przykład jak powstał Wszechświat, jaki jest jego ostateczny los i czy jesteśmy w nim sami.

Przegląd gotowości do startu

Piątkowy przegląd gotowości startowej, przeprowadzony przez NASA i SpaceX potwierdził: Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman, rakieta Falcon Heavy, warunki pogodowe  i zespoły pomocnicze – gotowe do startu.

Meteorolodzy z eskadry meteorologicznej Space Launch Delta 45 Weather Squadron należącej do Sił Kosmicznych Stanów Zjednoczonych przewidują 60-procentową szansę na sprzyjającą pogodę.

Przegląd gotowości startowej to ostatni punkt przed rozpoczęciem odliczania do startu – ten planowany jest na niedzielę, 30 sierpnia, na godzinę 7.26 czasu wschodniego USA.

Roman dotarł na platformę startową

W sobotę, 29 sierpnia, rakieta SpaceX Falcon Heavy, wynosząca Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman, przemieściła się z hangaru na platformę startową kompleksu 39A w Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego.

Technicy podnieśli rakietę o wysokości prawie 70 metrów do pozycji pionowej. Falcon Heavy ma 27 silników Merlin. Roman ma mniej więcej rozmiar autobusu szkolnego i waży mniej więcej tyle samo, wymaga więc potężnej rakiety, aby wynieść go na odległość ok. 1,5 mln kilometrów od Ziemi.

Odliczanie trwa.

Jak wyglądała praca zespołów i przygotowania do startu w czasie ostatnich miesięcy – o tym w wyborze zdjęć fotoedytora Serwisu Naukowego UW, galeria – poniżej. Ostatni odcinek ziemskiej podróży teleskopu Nancy Grace Roman – w filmie przygotowanym przez NASA. A w materiale sygnowanym przez Centrum Lotów Kosmicznych im. Goddarda – odpowiedź na pytanie Dlaczego Roman może zmienić wszystko, co wiemy o Wszechświecie.