Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego to instytucja o historii sięgającej 1816 r., jednak jej współczesne oblicze wykracza daleko poza tradycyjnie rozumianą naukę o języku i literaturze.
Dzisiejsza polonistyka to dynamiczna przestrzeń badawcza łącząca medioznawstwo, kulturoznawstwo, lingwistykę, a nawet analizę gier wideo. W centrum tych wielokierunkowych eksploracji znajdują się książka i słowo badane od starożytnych manuskryptów aż po cyfrową rzeczywistość.
Od antycznych papirusów do YouTube’a
Zanim słowo trafiło do druku, funkcjonowało w przekazie ustnym. Na wirtualnej wystawie można prześledzić ewolucję słowa od starożytnych form i średniowiecznych rękopisów, do literatury współczesnej i tekstów internetowych. Znakomitym przykładem ożywiania klasycznej formy w nowoczesnym medium jest działalność prof. Mikołaja Szymańskiego, który na swoim kanale w serwisie YouTube recytuje w oryginale dzieła rzymskich autorów.
Naukowcy intensywnie dokumentują również zjawiska znikające, tworząc m.in. multimedialne kompendia i akustyczne bazy danych dialektu mazowieckiego oraz gwar kresowych. Współczesne badania logopedyczne na Wydziale to nie tylko ochrona tradycji – to także wykorzystanie zaawansowanych technologii (jak analizy z użyciem artykulografu) oraz pionierskie w Polsce badania nad głosem osób transpłciowych.
Odkrywanie herstorii
Jeden z najciekawszych nurtów prezentowanych na wystawie dotyczy herstorii, czyli opowiadania dziejów z perspektywy kobiet. W ramach projektu HyPaTia badaczki odnajdują i publikują zapomniane dramaty z okresu dwudziestolecia międzywojennego, rzucając światło na twórczy wkład kobiet w historię polskiego teatru.
Nowy wymiar słowa: od zmysłowych metafor po gry wideo
Język to narzędzie kształtujące nasze postrzeganie świata. Okazuje się, że nawet rzekomo obiektywny język nauk przyrodniczych przesiąknięty jest metaforami, dlatego w przypadku DNA mówimy o „zapisie”, a w astrofizyce używamy pojęcia „czarnej dziury”.
Wyjątkowym projektem naukowców z UW jest SYNAMET – pierwszy na świecie korpus gromadzący metafory synestezyjne, czyli wyrażenia opisujące bodźce jednego zmysłu w kategoriach innego, np. ostry dźwięk czy otulający zapach.
Sztuka przekładu również zyskała nowe pole do eksploracji. To już nie tylko tłumaczenie z języków obcych, np. w aplikacji Treq ułatwiającej pracę tłumaczom, lecz także translacja intersemiotyczna – przekładanie literatury na język filmu, gier planszowych czy gier wideo. Te ostatnie analizowane są na Wydziale przy użyciu klasycznych narzędzi literaturoznawczych, a studenci biorą udział w projektach usprawniających tworzenie fabuł ożywiających wirtualne światy.
Język migowy i kultura Głuchych
Ważny element działalności Wydziału stanowi badanie polskiego języka migowego (PJM). Jest to w pełni naturalny, wizualno-przestrzenny język z własną gramatyką, zupełnie odmienną od gramatyki języka polskiego.
Badacze stworzyli potężny Korpusowy Słownik PJM oparty na nagraniach wideo. Powstają także adaptacje lektur szkolnych na PJM, wspierające edukację głuchych dzieci.
Polonistyka, która zmienia rzeczywistość
Wystawa „Oblicza Polonistyki” dowodzi, jak duży wpływ na społeczeństwo mają nauki humanistyczne. Eksperci z UW promują standardy „prostego języka”, który ułatwia obywatelom komunikację z urzędami, badają język niedyskryminujący oraz angażują się w intensywne nauczanie obcokrajowców.
Dzięki nowoczesnym aplikacjom, takim jak „Graj w polski” czy popularnym kanałom na Youtubie, np. „Polski z Anią”, nasz język i nasza kultura stają się dostępne dla osób z całego świata.
Link do wystawy znajduje się w prawym górnym rogu naszej strony, jeśli patrzycie w ekran komputera, lub w menu po lewej stronie, jeżeli wpatrujecie się w ekran smartfona. Można też kliknąć tutaj.
Poniżej galeria zdjęć, czyli wybór fotoedytora Serwisu Naukowego – zapowiedź tego, co prezentuje wirtualna wystawa Wydziału Polonistyki UW.
