Do otrzymania tegorocznych grantów ERBN wybrała 349 naukowców. Granty będą wspierać nowatorskie badania na uniwersytetach i w ośrodkach badawczych w 25 krajach członkowskich UE i krajach stowarzyszonych.
– Był to jeden z najbardziej konkurencyjnych konkursów ERC w historii, z rekordowym popytem i wieloma znakomitymi projektami – mówiła przewodnicząca Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, prof. Maria Leptin.
Wśród projektów znalazła się poprawa wczesnej diagnostyki sepsy – ta zagrażająca życiu reakcja organizmu na zakażenie dotyka ok. 50 mln osób rocznie i jest jedną z głównych przyczyn zgonów w Europie. Problem zgłębia – i pracuje nad czujnikami kwantowymi do wczesnego wykrywania sepsy – prof. Romana Schirhagl z Katedry Biomateriałów i Biotechnologii Uniwersyteckiego Centrum Medycznego w Groningen w Holandii.
Juan Pellico Saez, badacz w Instytucie Nauki o Materiałach w Barcelonie i Hiszpańskiego Centrum Badań Sercowo-Naczyniowych bada nanocząsteczki do walki z rakiem. Guzy zawierają sieć małych naczyń krwionośnych, które przyspieszają wzrost guza i ułatwiają przerzuty. Wyzwaniem było zrozumienie, w jaki sposób krew i komórki przemieszczają się przez te naczynia wewnątrz guzów. Naukowiec zamierza pokonać to wyzwanie projektując nanocząsteczki, które będą krążyć w organizmie i wiązać się z komórkami nowotworowymi. Po znakowaniu radioaktywnym będzie je można wyizolować i śledzić.
Przekształcanie białek w potężne silniki molekularne to zadanie, które z kolei postawiła przed sobą dr Ajasja Ljubetic z Katedry Biologii Syntetycznej i Immunologii Narodowego Instytutu Chemii w słoweńskiej Lublanie.
Naukowcom z Uniwersytetu Warszawskiego przyznano granty na badania w archeologii i w matematyce.
Upadek późnego Cesarstwa Rzymskiego w jego prowincjach
Późne Cesarstwo Rzymskie, obejmujące okres od 284 do 641 r. n.e., zmagało się z licznymi wyzwaniami, które ostatecznie doprowadziły do jego częściowego rozpadu w VII wieku. Najazdom koczowników i konfliktowi z Imperium Perskim, towarzyszyło postępujące nadwerężenie potencjału administracyjnego państwa. Urzędnicy w prowincjach mieli coraz większe trudności z korzystaniem z uprawnień nadanych im przez cesarzy. Był to skutek powstania nowej, potężnej arystokracji wojskowej i cywilnej.
– Opierając się na źródłach pisanych i archeologicznych, Maria Nowak przedstawi nowe spojrzenie na funkcjonowanie późnego Cesarstwa Rzymskiego na jego peryferiach. Przeanalizuje zarządzanie prowincjami, skuteczność komunikacji między dworem cesarskim w Konstantynopolu a stolicami prowincji oraz egzekwowanie prawa w odległych regionach – czytamy na stronie ERC.
Badania koncentrują się na trzech wyjątkowo dobrze udokumentowanych stolicach prowincji – Antinoupolis, Rawennie i Petrze – ale obejmują również podobne miasta w basenie Morza Śródziemnego.
– Dzięki temu podejściu porównawczemu projekt ma na celu zbudowanie kompleksowego modelu wymiaru sprawiedliwości w późnym Cesarstwie Rzymskim, przyczyniając się do pełniejszego obrazu instytucji państwowych w starożytności rzymskiej – tak o badaniach prof. Marii Nowak z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW pisze ERBN w aktualnościach dotyczących dotacji konsolidacyjnych 2025.
Projekt „Stolica prowincji polis u schyłku ery rzymskiej. Peryferie czy centrum władzy? – PeriPolis” otrzymał dotację ERC w wysokości 2 mln euro na 5 lat.
Nawigacja w nieskończonych systemach i świat w grafie
Prestiżowy ERC Consolidator grant zdobyły projekty POLARIS i WYDRA – z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW.
POLARIS to tak naprawdę „Reachability in Infinite Systems at High Resolution”, kierowany przez prof. Wojciecha Czerwińskiego, a WYDRA, czyli „Towards a unified structure theory for dense graphs” to projekt prof. Michała Pilipczuka.
POLARIS ma pomóc w odpowiedzi na jedno z kluczowych pytań w informatyce – o granice osiągalności w systemach nieskończonych, czyli w modelach programów z nieskończoną liczbą możliwych stanów.
Skąd nazwa? Inspiracją okazało się nocne niebo, którego obserwacja to hobby profesora. POLARIS nawiązuje do Gwiazdy Polarnej, już w starożytności służącej za jedno z najlepszych narzędzi nawigacyjnych.
Projekt prof. Wojciecha Czerwińskiego uzyskał dofinansowanie w wysokości niemal 2 mln euro – realizacja grantu rozpocznie się w roku 2026 i potrwa pięć lat.
WYDRA natomiast dotyczy grafów, obiektów matematycznych modelujących wszelkiego rodzaju sieci. Upraszczając, grafy to zbiory połączonych ze sobą elementów.
Prof. Pilipczuk z pomocą matematyki chce opisywać strukturę grafów, szczególną uwagę poświęcając wciąż nie do końca poznanym grafom gęstym.
WYDRA także uzyskała dofinansowanie w wysokości niemal 2 mln euro. Realizacja grantu rozpocznie się w przyszłym roku, przewidziana jest na 5 lat.
Więcej o badaczach z UW i nagrodzonych projektach przeczytacie tutaj:
erc.europa.eu/news-events/news/consolidator-grants-2025-examples-projects, www.uw.edu.pl/trzy-nowe-granty-erc-na-uw/, pcma.uw.edu.pl/2025/12/09/grant-erc-consolidator-prof-marii-nowak/ i na FB Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW.
